شنوایی سنجی چیست؟
شنوایی سنجی (Audiometry) فرآیندی تخصصی برای ارزیابی عملکرد سیستم شنوایی است. این تستها توسط ادیولوژیست (متخصصان شنوایی سنجی) انجام میشود و شامل اندازه‌گیری آستانه‌های شنوایی، تشخیص نوع و میزان کم‌شنوایی، و شناسایی اختلالات مرتبط با گوش میانی یا عصب شنوایی است.
روشهای متداول عبارتند از:
- تست ادیومتری تون خالص (Pure-Tone Audiometry): برای تعیین کمترین شدت صدایی که فرد میتواند در فرکانسهای مختلف بشنود.
- تست گفتاری (Speech Audiometry): ارزیابی توانایی درک کلمات و جملات، شامل شاخص‌هایی مانند SRT (حداقل سطح درک گفتار) و SDS (امتیاز تشخیص گفتار).
- تست تمپانومتری: بررسی سلامت گوش میانی و عملکرد پرده گوش.
این تستها برای تمام سنین، از نوزادان تا سالمندان، قابل اجراست و در تشخیص زودهنگام کم‌شنوایی نقش حیاتی دارد.
انواع شنوایی سنجی و کاربردهای آنها
۱. شنوایی سنجی نوزادان و کودکان
- زمان انجام: تست غربالگری شنوایی نوزادان باید در ماه اول تولد انجام شود و در صورت وجود مشکل، پیگیری‌های بعدی تا ۳ ماهگی ضروری است.
- روشها:
- OAE (آزمایش انتشار اوتوآکوستیک): بررسی پاسخ سلولهای مویی گوش داخلی.
- ABR (پاسخ شنوایی ساقه مغز): ارزیابی انتقال سیگنال‌های عصبی به مغز.
- شنوایی سنجی در منزل: برای نوزادانی که امکان مراجعه به کلینیک را ندارند، خدمات سیار ارائه میشود 4.
۲. شنوایی سنجی برای گواهینامه رانندگی
برخی سازمان‌ها مانند تأمین اجتماعی و بیمه‌های طرف قرارداد (مانند بیمه دانا، بیمه آسیا، و بیمه پارسیان) نیاز به تأیید سلامت شنوایی برای صدور گواهینامه دارند. این تستها شامل ارزیابی حداقل شنوایی در فرکانسهای گفتاری (۵۰۰ تا ۴۰۰۰ هرتز) است.
۳. شنوایی سنجی آنلاین
با پیشرفت فناوری، برخی تستهای مقدماتی مانند بررسی آستانه شنوایی با استفاده از اپلیکیشن‌های موبایل امکانپذیر شده است. البته نتایج این تستها جایگزین ارزیابی‌های تخصصی در کلینیک نیستند.
نشانی: خیابان شریعتی بالاتر از ظفر، بالاتر از مترو شریعتی، روبروی بیمارستان ایرانمهر، انتهای کوچه مرشدی، پلاک ۱۷ واحد ۱
تلفن های تماس، نوبت دهی و مشاوره : ۲۲۹۰۹۲۱۶-۰۲۱ – ۰۹۱۲۵۴۰۳۰۳۲
ما را در اینستاگرام دنبال کنید : samakbartar@
شنوایی سنجی در تهران
کلینیک‌های معتبر تهران:
شنوایی سنجی سمعک برتر تهران: این مراکز مجهز به دستگاه‌های پیشرفته مانند Interacoustics و Madsen هستند و خدمات متنوعی از جمله تستهای نوزادان، مشاوره سمعک ارائه می‌دهند.
بسیاری از مراکز شنوایی سنجی در تهران با بیمه‌های تکمیلی مانند تأمین اجتماعی، بیمه دی، و بیمه پارسیان قرارداد دارند که هزینه‌های تست را پوشش می‌دهند.
مراحل انجام شنوایی سنجی
۱. مشاوره اولیه: جمع آوری اطلاعات پزشکی و تاریخچه کم شنوایی.
۲. معاینه فیزیکی: بررسی گوش خارجی و میانی با اتوسکوپ.
۳. انجام تستها:
- تون خالص: استفاده از هدست و پاسخ به صداهای بوق مانند.
- گفتاری: تکرار کلمات در سطح‌های مختلف شدت صدا.
- تمپانومتری: بررسی فشار گوش میانی.
- تفسیر نتایج: تهیه ادیوگرام و برنامهریزی درمانی (سمعک، جراحی، یا گفتاردرمانی).
تفاوت شنوایی سنجی و گفتاردرمانی
- شنوایی سنجی: تمرکز بر تشخیص و مدیریت کم‌شنوایی با ابزارهای پزشکی.
- گفتاردرمانی: بهبود اختلالات ارتباطی مانند لکنت زبان یا مشکلات بلع.
این دو رشته اغلب به صورت مکمل در درمان کودکان مبتلا به تاخیر گفتاری ناشی از کم‌شنوایی همکاری می‌کنند.
بهبود شنوایی: راهکارهای عملی
- استفاده از سمعک: سمعک‌های هوشمند امروزی با فناوری‌هایی مانند کاهش نویز و اتصال بلوتوث، کیفیت زندگی را بهبود می‌بخشند
- محافظت از گوش: اجتناب از مواجهه طولانی با صدای بلند و استفاده از محافظهای گوش در محیط‌های پرسر و صدا.
- مراجعه منظم به ادیولوژیست: به ویژه برای افراد بالای ۵۰ سال یا کسانی که سابقه خانوادگی کم‌شنوایی دارند.
سیستم شنوایی چگونه کار می کند؟
گوش شما از سه قسمت اصلی تشکیل شده است: گوش بیرونی، گوش میانی و گوش داخلی.
امواج صوتی از گوش خارجی عبور می‌کنند و باعث ایجاد ارتعاش در پرده گوش می‌شوند. پرده گوش و سه استخوان کوچک گوش میانی ارتعاشات را هنگام حرکت به گوش داخلی تقویت میکند. در آنجا ، ارتعاشات از طریق مایع در ساختار حلزونی شکل در گوش داخلی (حلزون) عبور می‌کنند.
هزاران تار موی ریز به سلول های عصبی حلزون چسبیده است که به ارتعاشات صوتی به سیگنال‌های الکتریکی که به مغز شما منتقل می‌شوند کمک میکند. مغز شما این سیگنال ها را به صدا تبدیل میکند.
مسیر شنوایی اطلاعات صوتی را هنگام انتقال از گوش به مغز پردازش میکند به طوری که مسیرهای مغزی ما بخشی از شنوایی ما هستند.
گوش خارجی
- قسمتی که در کناره های سر خود می‌بینیم، معروف به پینا یا لاله گوش
- مجرای گوش
- پرده گوش (که گوش خارجی و میانی را جدا میکند)
گوش میانی
- پرده گوش
- سه استخوان کوچک به نام استخوان که حرکت پرده گوش را به گوش داخلی می فرستند.
گوش داخلی
- حلزون گوش
- کانالهای نیم دایره که به تعادل کمک میکند.
- اعصابی که به مغز می‌روند.
- عصب شنوایی (گوش): این عصب اطلاعات صوتی را از گوش به مغز می‌فرستد.
نشانی: خیابان شریعتی بالاتر از ظفر، بالاتر از مترو شریعتی، روبروی بیمارستان ایرانمهر، انتهای کوچه مرشدی، پلاک ۱۷ واحد ۱
تلفن های تماس، نوبت دهی و مشاوره : ۲۲۹۰۹۲۱۶-۰۲۱ – ۰۹۱۲۵۴۰۳۰۳۲
ما را در اینستاگرام دنبال کنید : samakbartar@
چگونه کم شنوایی رخ می‌دهد
عواملی که ممکن است به موها و سلول های عصبی گوش داخلی آسیب برساند یا منجر به از بین رفتن آنها شود عبارتند از :
- افزایش سن : تخریب ساختار گوش داخلی با گذشت زمان رخ می‌دهد. خصوصا می‌بینیم که ژن عامل موثری در این زمینه است.
- آسیب به گوش داخلی : فرسودگی موها یا سلولهای عصبی حلزون گوش که سیگنال‌های صوتی را به مغز ارسال می‌کنند. هنگامی که این موها یا سلولهای عصبی آسیب ببینند یا از بین بروند، سیگنال‌های الکتریکی به همان اندازه منتقل نمی‌شوند و کاهش شنوایی رخ می‌دهد.
- قرار گرفتن در معرض صدای بلند : قرار گرفتن در معرض صداهای بلند میتواند به سلولهای گوش داخلی شما آسیب برساند. صدمه میتواند در تماس طولانی مدت با صداهای بلند، یا در اثر انفجار کوتاه سر و صدا مانند شلیک گلوله ایجاد شود. صداهای شغلی مشاغلی که سر و صدای بلند بخشی منظم از محیط کار است، مانند کشاورزی، ساخت و ساز یا کار در کارخانه، میتواند منجر به آسیب داخل گوش شما شود. صداهای تفریحی قرار گرفتن در معرض صداهای انفجاری، مانند اسلحه گرم و موتورهای جت، میتواند باعث کم شنوایی فوری و دائمی شود. سایر فعالیت‌های تفریحی با سر و صدای خطرناک بالا شامل حرکت در برف، موتورسواری، نجاری یا گوش دادن به موسیقی بلند است.
- ایجاد تدریجی جرم گوش : جرم گوش میتواند کانال گوش را مسدود کرده و از هدایت امواج صوتی جلوگیری کند. برداشتن جرم گوش میتواند به بازگرداندن شنوایی شما کمک کند.
- پارگی پرده گوش : انفجارهای شدید سر و صدا، تغییرات ناگهانی فشار، فشار دادن پرده گوش با یک شیء و عفونت میتواند باعث پارگی پرده گوش(سوراخ شدن غشای تمپان) شود و بر شنوایی شما تأثیر بگذارد.
- برخی داروها : داروهایی مانند آنتی بیوتیک جنتامایسین، سیلدنافیل (ویاگرا) و برخی داروهای شیمی درمانی، می توانند به گوش داخلی آسیب برسانند. در صورت مصرف دوزهای بسیار زیاد آسپرین، سایر مسکن ها، داروهای ضد مالاریا یا دیورتیک‌های حلقه‌ای، اثرات موقتی بر شنوایی شما، وزوز گوش، یا کاهش شنوایی ایجاد میشود.
- بیماری ها : بیماری‌هایی که منجر به تب بالا میشود(مانند مننژیت)، نورینوم آکوستیک، منییر، اتوسکلروز یا بیماری خود ایمنی ممکن است به حلزون گوش آسیب برساند.
تست شنوایی سنجی
اگر مشکوک به کم‌شنوایی هستید، مهم است که بلافاصله از ادیولوژیست کمک بگیرید. تستهای شنوایی ساده، بدون درد و به طور گسترده در دسترس هستند. ادیولوژیست شما با انجام یک شرح حال کامل شروع میکند و در مورد چالش‌هایی که دارید (مثلا عدم درک شنوایی در ارتباط با اطرافیان، در شنیدن تلویزیون مشکل دارید و…)، شیوه زندگی و نیاز‌های ارتباطی خود سوال می‌پرسند.
انواع مختلفی از آزمون‌های شنوایی وجود دارد که بخش‌های خاصی از سیستم شنوایی را ارزیابی میکند.
با این حال، اکثرآزمایشات شنوایی شامل یک اتاقک آکوستیک میشود. ادیولوژیست شما همچنین با استفاده از وسیله‌ای به نام اتوسکوپ، معاینه کانال گوش و پرده گوش را انجام می‌دهد. این امر تعیین میکند که آیا چیزی فیزیکی مانند جرم گوش در کاهش شنوایی شما نقش دارد یا خیر.
هنگامی که در اتاقک هستید، از شما خواسته میشود تا به انواع تنها گوش دهید و با فشردن یک دکمه، کمترین صداهایی که می شنوید را اعلام کنید. این بخش همان تست شنوایی سنجی می‌باشد و برای تعیین نه تنها میزان کم شنوایی شما، بلکه فرکانس‌هایی که بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند، ارزشمند است. همچنین ممکن است از شما خواسته شود کلمات را بشنوید و تکرار کنید. این تستهای گفتاری می‌توانند میانگین صداهای گفتاری را که می‌شنوید تعیین کنند و اگر شدت صدا بلند شود آیا شما هم به راحتی کلمات را تشخیص می‌دهید یا باز هم در درک جملات و کلمات مشکل دارید.
آزمایش دیگری که در کلینیک شنوایی سنجی انجام میشود، آزمون تمپانومتری می‌باشد که عملکرد پرده گوش و سلامت گوش میانی را آزمایش میکند.
نتایج آزمایش بر روی گرافی بنام ادیوگرام رسم می‌گردد. این نتایج به ادیولوژیست این امکان را می‌دهد تا میزان شنوایی شما را ارزیابی کرده و در صورت لزوم برنامه درمانی مناسب را تدوین کند.
سوالات متداول (FAQ)
برخی سازمانهای خیریه و مراکز دولتی در مناسبتهای خاص این خدمات را بهصورت رایگان ارائه می‌دهند.
تستهای آنلاین تنها برای بررسی‌های اولیه مفیدند و جایگزین مراجعه به کلینیک نیستند.
سمعک با تقویت صداهای محیطی و گفتاری، درک بهتر اصوات را امکانپذیر میکند.
برخی منابع:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31560226/